ERCP Proseduru
Beynəlxalq təsnifat olaraq ERCP adı ilə məşhur olan ERCP Endoskopik Retroqrad Xologiya Pankroqrafi kəlmələrinin baş hərfindən götürülmüşdür və erxp olaraq adlanır. ERCP vasitəsilə öd kanalı ümumi öd axarı xoledok dediyimiz və qaraciyər içərisinə aid olan ümumi öd yolları, qaraciyərdaxili öd yolları və mədəaltı vəzin kanalı virsunq axarının dəyərləndirilməsi diaqnostikası üçün istifadə olunur və müalicə məqsədilə invaziv girişimsəl bir əməliyyatdır. ERCP vasitəsilə öd kanalında olan xəstəliklər dəyərləndirilir və bu xəstəliklərin aradan qaldırılması əməliyyatı icra olunur. ERCP cihazı normal endoskopiya, qastroskopiya şəklində bir cihazdır ki, normal qastroskopiyadan endoskopiyadan fərqi yangörüşlü kameraya malikdir və ucunda kamerası, işıq cihazı, hava cihazı, havavermə dəlikləri və əməliyyat zamanı istifadə olunan alətlərin rezin borudan keçib, bağırsağın içərisindən və ya ümumi öd axarından ümumi mədəaltı vəz axarında əməliyyatların icra olunması üçün Xüsusi dəlillər vasitəsilə alətlərin yerləşdirilməsi, keçirilməsi olan bir alətdir.
ERCP hansı hallarda icra edilir?
ERCP-in ilk kəşfindən etibarən ERCP-də istifadə olunan əməliyyatlara görə ERCP hazırda günümüzdə daha çox terapevtik müalicəvi əməliyyat yönümünü daha çox istifadə olunur. Amma ilk kəşfindən daha çox diaqnostik məqsədlə həm öd yollarının, həm mədəaltı vəz yolunun kanalının dəyərləndirilməsi diaqnozunun qoyulması üçün istifadə olunur. Hazırda isə həm diaqnozunun qoyulmasında, həm də bir çox əməliyyatların icra olunmasında istifadə olunur. ERCP daha çox öd yolları xəstəliklərinin və mədəaltı vəzi yolunun xəstəliklərinin dəyərləndirilməsində, diaqnozunda və əməliyyatların aparılmasında istifadə olunur. ERCP-in ilk kəşfindən ERCP daha çox diaqnostik məqsədlər üçün istifadə olunur. Yəni ümumi öd yolu qaraciyərin içərisinə daxil olan intrahepatiklər dediyimiz qaraciyər daxili öd yollarının və virusun qaxarı dediyimiz mədəaltı vəzin kanalının xəstəliklərinin diaqnostikasında istifadə olunur. ERCP nin sonrakı inkişafı ilə bağlı olaraq artıq ERCP öd yollarının, mədəaltı vəzi yolunun xəstəliklərinin əməliyyatında geniş istifadə olunur. Öd yolu xəstəliklərində daha çox öd yolu xərçəngində, qaraciyərin iç öd yollarında, qaraciyər intrahepatiklər dediyimiz qaraciyərin daxilinə aid olan öd yollarının xəstəliklərində, diaqnostika və əməliyyatında istifadə olunur ki, bunlardan daha geniş yayılmışı primer, skorzan, xalanje və digər bədxassəli xəstəliklərdən öd yolu xərçəngi papillanın, adinoması və xərçənglərində əməliyyat məqsədilə istifadə olunur və bundan başqa öd yolunda daha çox günümüzdə yüzdə səsəkç səksən beş daha çox ERCP-in yeri öd kanalı daşlarının təmizlənməsidir, hansı ki öd kisəsində olan daşlar xoledoxa ümumi öd axarına düşür və xəstələrə mexaniki sarılıq yaradır və bu mexaniki sarılığı aradan qaldırılması üçün ercp vasitəsilə papillanın açılması və öd kanalında olan daşların sürüsüdülərək bağırsağa salınması öd kanalında olan mexaniki tıxanıqlığı götürmək üçün istifadə olunur. Bu öd kanalı daşlarının çox az olsa da günümüzdə və praktikamızda tez tez rastlaşdığımız mədəaltı vəzin kanalı daşlarıdır, hansı ki bunlarda ciddi konkretlər verirlər. Xəstələrə hətta ölüm təhlükəsi ilə qarşı qarşıya olan xəstəliyi ERCP vasitəsilə 10-15 dəqiqəlik bir prosedurla yekunlaşdırmaq olur. Mədəaltı vəzin bir çox xəstəlikləri də vardır ki, mədəaltı vəzin şişləri mədəaltı vəzin kanalının şişləri, bunlarda da ERCP-nin rolu çox yüksəkdir. ERCP-də sadəcə bu diaqnostika və daşların çıxarılmasından başqa, öd yolunda və mədəaltı vəz yolunda olan darlıqların açılması üçün də geniş istifadə olunur. Bu darlıqların açılması balon dilotasiyası vasitəsilə həyata keçirilir və ya öd yolu və mədəaltı vəzin xəstəliklərində, hansı ki, kanalda olan darlıqları plastik və ya metal stendlərlə açmaq mümkün olur. Plastik stendlərdə ömrü 3-4 aylıqdır. Yəni plastik stenlərini təyin etdikdə yenidən xalangit yaranma riski olduğuna görə yenidən ercp elip stendlərin çıxarılması və ya dəyişdirilməsi kimi bir prosedurla qarşılaşa bilirik. Və ya metal stendlərdə isə səkkiz-10 aylıq xəstələrə bu metal stendlər təyin oluna bilir.